Problemy żołądkowe spotykają wiele osób, a często są bardzo uciążliwe, mocno utrudniając codzienne życie. Jednym ze schorzeń, na które mogą wskazywać takie kłopoty, jest IBS, czyli zespół jelita drażliwego. Warto więc poznać szczegółowe informacje na jego temat – w naszym blogu skupiamy się w szczególności na przyczynach i objawach takiego stanu oraz tym, co może pomóc w powrocie do zdrowia.
Czym jest zespół jelita drażliwego?
Pod skrótem IBS kryje się jednostka chorobowa, w której przebiegu następuje zaburzenie pracy jelit – przyczyniające się do wszelkiego typu nieprawidłowości w ich działaniu. Należy ona do czynnościowych chorób układu pokarmowego, co jest równoznaczne z brakiem związku jej symptomów z jedną konkretną przyczyną. Należy podkreślić, że podczas zmagania się z jelitem drażliwym widoczne mogą być nawroty bólu brzucha, lecz również pojawiające się na zmianę biegunki czy zaparcia, co zależy od dominującej postaci tego problemu.
Co może być przyczyną jelita drażliwego?
Choć ciężko określić jednoznaczną przyczynę zespołu jelita drażliwego, to według gastroenterologów, wpływa na niego wiele czynników. Za najistotniejszą nieprawidłowość uważa się tu zaburzenia osi mózg-jelito – należy tu zaznaczyć, że układ pokarmowy z uwagi na liczbę połączeń nerwowych i sumy neuronów, jakie uczestniczą w regulowaniu jego pracy, zwie się “drugim mózgiem”. Problemy z przekazywaniem informacji pomiędzy danymi neuronami w siatce jelitowej prowadzą więc na jego niewłaściwą motorykę. Szczególne znaczenie ma tutaj serotonina – ten hormon, który utożsamia się z depresją, w 95% mieści się we wspomnianych połączeniach. Objawy mogą nasilać się więc na skutek różnych bodźców czy doznań psychicznych, choć warto również wspomnieć o działaniu w drugą stronę, czyli wpływie ilości neuroprzekaźników na zaburzenia lękowe lub inne kłopoty z psychiką.
Duże znaczenie w kwestii rozwoju objawów jelita drażliwego mają również zaburzenia flory bakteryjnej, które nazywa się mikrobiotą jelitową. Trzeba zaznaczyć, że w granicach jelit przebywa mnóstwo organizmów jednokomórkowych – prowadzących do znaczącej regulacji wspomnianej osi mózg-jelito. Ludzie walczący z tym problemem mają mniej bakterii typu Lactobacillus czy Bifidobacterium, czyli drobnoustrojów odpowiedzialnych za produkowanie kwasu mlekowego, a więcej tych szkodliwych, do jakich zalicza się, chociażby Escherichia coli. Istotną rolę odgrywają także proporcje pomiędzy ilością korzystnych a niekorzystnych dla ludzkiego zdrowia organizmów. Warto również dodać, że chorzy na IBS częściej zmagają się z rozrostem flory, nietolerancją laktozy i nadwrażliwością trzewną.
Zespół jelita drażliwego – objawy, jakie trzeba wyróżnić
Jeśli chodzi o jelito drażliwe, objawy zależą w dużej mierze od postaci choroby. Osobom, które się z nią zmagają, mogą dokuczać nawracające i uciążliwe biegunki, zaparcia czy symptomy z czasem ulegające zmianom. Obecnie uważa się, że wydalanie nie skutkuje zmniejszeniem się bólu brzucha, a niekiedy wręcz prowadzi do jego nasilenia. Przy IBS silne skurcze pojawiają się przede wszystkim w pobliżu lewego podbrzusza.
W przypadku zachorowania na IBS, objawami mogą być również:
- Uczucie dyskomfortu blisko podbrzusza,
- Wrażenie wzdęcia,
- Uczucie parcia w odbycie, co wiąże się z nagłą potrzebą całkowitego lub częściowego wypróżnienia,
- Inna niż zwykle forma stolca,
- Występowanie śluzu w stolcu.
Często w połączeniu ze wspomnianymi symptomami mogą pojawiać się objawy charakterystyczne dla refluksu żołądkowo-przełykowego, nietolerancji laktozy czy zespołu rozrostu bakteryjnego SIBO.
Jakie badania są przydatne przy podejrzeniu występowania tej choroby?
Rozpoznanie opisywanego tu schorzenie powinno bazować na Kryteriach Rzymskich IV. Symptomy są zgodne z nimi, gdy w ciągu trzech miesięcy ból brzucha pojawia się co najmniej raz w tygodniu, a pierwsze objawy pojawiły się najwcześniej sześć miesięcy przed samodzielnym postawieniem diagnozy.
Może się tu przydać także wykonanie badań laboratoryjnych w postaci morfologii krwi, odczynu Biernackiego, poziomu białka C-reaktywnego czy przesiewowych testów celem potencjalnego wykrycia celiakii.
W uzyskaniu pełnej diagnozy pomoże również kolonoskopia, którą wykonuje się, aby wykluczyć przyczyny organiczne – np. guz jelita grubego, na który narażone są przede wszystkim osoby po ukończeniu 50. roku życia. Istotne może się również okazać oznaczenie kalprotektyny i krwi utajonej w kale, a warto również pomyśleć o tradycyjnym USG jamy brzusznej. Największe znaczenie mają tu jednak wspomniane Kryteria Rzymskie IV, a reszta badań ma jedynie pomóc w ostatecznym stwierdzeniu, czy dana osoba zmaga się z IBS.
Na czym powinno się opierać leczenie IBS?
Zastanawiasz się, jak leczyć zespół jelita drażliwego? Ze względu na problemy z jasnym określeniem przyczyn tej choroby, ciężko także jednoznacznie stwierdzić, w jaki sposób można sobie z nią poradzić. Zalecamy jednak zmienić styl życia, stawiając na częstszy ruch, wysypianie się i trzymanie się jak najdalej od sytuacji stresowych.
Obecnie coraz częściej stosuje się także żywe drobnoustroje, zwane probiotykami, co ma związek z zaburzeniami flory jelitowej, które ograniczają do minimum bóle brzucha czy wzdęcia. Przy niektórych odmianach IBS sprawdzają się również: mięta pieprzowa, lekarstwa rozkurczowe, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i ryfaksyminy, a w przypadku biegunki, także loperamid. Należy pamiętać, że część leków może być nieodpowiednia dla dzieci lub kobiet w ciąży, dlatego tak duże znaczenie ma postępowanie zgodnie z zaleceniami lekarza.
Jaka dieta będzie właściwa dla osoby cierpiącej na IBS?
Każdy, kto choruje na IBS, powinien przede wszystkim całkowicie zrezygnować ze spożywania produktów, przez które objawy się nasilają. W szczególności należy tu wymienić – jedzenie zawierające mnóstwo konserwantów używek czy przypraw.
W przypadku współwystępowania rozrostu flory bakteryjnej jelit SIBO, radzimy również odstawienie składników FOODMAP, czyli grupy węglanów ulegających fermentacji, których rozłożenie i wchłonięcie przez organizm w jelicie cienkim jest absolutnie niemożliwe. Do takiego pożywienia należą, chociażby – czosnek, brzoskwinia, orzechy, awokado, pieczywo z glutenem w składzie oraz fasola.
Niekiedy razem z drażliwością jelit pojawia nietolerancja laktozy – wtedy trzeba unikać spożywania jakichkolwiek produktów mlecznych. Trzeba jednak zaznaczyć, że wprowadzenie diety eliminacyjnej tylko na podstawie IBS jest złym rozwiązaniem, gdyż może to prowadzić do niedoborów mikro- lub makroskładników.
Zespół jelita drażliwego – objawy i sposoby radzenia sobie z tą chorobą
Opisywana w tym artykule choroba może być niezwykle uciążliwa, wielokrotnie prowadząc do frustracji i pogorszenia nastroju. Warto więc znać jej główne objawy, aby podjąć odpowiednie kroki w celu wyeliminowania objawów. Niezwykle istotne jest tu prowadzenie zdrowego trybu życia opartego na aktywności fizycznej, wysokiej jakości śnie i jak najmniejszej ilości stresu. Ponadto, zalecamy konsultację z lekarzem, który podpowie, w jaki sposób można uporać się z IBS, aby następnie stosować się do jego zaleceń.
