Osoby chorujące na cukrzycę często muszą przyjmować zastrzyki z insuliny, lecz zdarzają się osoby, które negatywnie na nią reagują – w takich sytuacjach, mamy do czynienia z insulinoopornością. Poniżej przedstawimy wszystko, co trzeba wiedzieć na jej temat, skupiając się w szczególności na przyczynach, objawach czy diagnostyce. Poniższe informacje pomogą w podjęciu odpowiednich działań w przypadku zauważenia u siebie tego problemu.
Insulinooporność – co to za przypadłość?
Chcąc wiedzieć, co to jest insulinooporność, warto najpierw skupić się na zespole metabolicznym, czyli grupie czynników ryzyka, które prowadzą do wzrostu prawdopodobieństwa pojawienia się chorób sercowo-naczyniowych czy cukrzycy typu 2 – wspomniana przypadłość się do nich zalicza. Nie uznaje się jej za chorobę, podobnie jak nadciśnienia czy dyslipidemii, lecz trzeba z nią walczyć.
Co to znaczy insulinooporność? Definiuje się ją jako stan, w jakim komórki organizmu nie wykazują się właściwą reakcją na insulinę, czyli hormon odpowiadający za regulację poziomu cukru we krwi. W zwyczajnych warunkach jest ona pomocna przy wchłanianiu glukozy przez komórki, a w dalszej kolejności używa się jej jako źródła energii lub magazynuje, aby wykorzystać w innej chwili. Oporność na nią uniemożliwia jednak skuteczne użycie tego składnika, co skutkuje przekroczeniem jego normy.
Trzeba również zaznaczyć, że insulinooporność ma ścisły związek z hipoglikemią, czyli sytuacją, gdy badania poziomu cukru krwi wskazują wartość zdecydowanie niższą od normy. U osób opornych na insulinę może pojawiać się jej reaktywna postać, którą można zauważyć po posiłku na skutek produkowanie przez organizm zbyt dużej ilości tej substancji, co dzieje się ze względu na przyjęcie węglowodanów.
Insulinooporność – przyczyny tej przypadłości
Należy zaznaczyć, że insulinoodporność może mieć związek z wieloma czynnikami – duże znaczenie ma genetyka, lecz człowiek również ma możliwość wpłynięcia na ten stan poprzez prowadzenie zdrowego stylu życia. Ta przypadłość często występuje u osób zmagających się z otyłością brzuszną, które nie stosują zbilansowanej diety.
Insulinooporność jest widoczna także u osób, które dużo czasu spędzają na kanapie, mało się poruszając – zalecamy tu chociaż krótkie spacery, które mogą zapobiec pojawieniu się tej przypadłości. Ponadto, stanowczo odradzamy picie alkoholu czy palenie papierosów, gdyż może to prowadzić do insulinowej wrażliwości tkanek.
Problem z prawidłowym reagowaniem na insulinę mogą mieć również osoby przyjmujące sterydy czy leki hormonalne, a także wszyscy, którzy są mocno narażeni na stres – ma to związek z wydzielanym wtedy kortyzolem. Działanie tej substancji może być zupełnie odwrotne do hormonu podnoszącego poziom glukozy, czego następstwem jest zakłócenie prawidłowego metabolizmu węglowodanów i wystąpienie insulinooporności.
Należy również podkreślić, że insulinooporność może występować także przy chorobach hormonalnych – np. niedoczynności lub nadczynności tarczycy. Nasilenie tego stanu ma miejsce również na skutek zespołu Cushinga, co ma związek z nadmierną zawartością kortyzolu.
Dość często ta przypadłość współwystępuje z PCOS, czyli zespołem policystycznych jajników. Dzieje się tak ze względu na zbytnią produkcję męskich hormonów płciowych, zwanych androgenami – prowadzących do zaburzenia pracy insuliny i wzrostu jej poziomu we krwi. Ponadto, trzeba zaznaczyć, że większość kobiet cierpiących na PCOS walczy z nadwagą lub otyłością, co często jest przyczyną insulinooporności. Warto jeszcze dodać, że działanie receptorów insulinowych może tu być nieprawidłowe, co także skutkuje rozwojem oporności na insulinę.
Jak sprawdzić insulinooporność? – wskazówki
Zastanawiasz się, jak zbadać insulinooporność? Specyficzne objawy znacząco jednak utrudniają postawienie diagnozy, często przyczyniając się do mylenia jej z innymi chorobami czy zaburzeniami.
Przy insulinooporności do objawów może należeć silny apetyt, przede wszystkim na słodycze – nawet po sytych posiłkach. Duże znaczenie ma również samopoczucie po jedzeniu – uczucie zmęczenia i senności po śniadaniu, obiedzie czy kolacji może wskazywać na zbyt wysoki poziom insuliny we krwi.
Insulinooporność często przejawia się także przyrostem masy ciała, szczególnie blisko brzucha, a także problemami z jej zmniejszeniem. Gdy waga zostaje na tym samym poziomie nawet w przypadku spożywania niskokalorycznych posiłków i dużej aktywności fizycznej, kłopot może tkwić w zaburzeniach metabolizmu.
Należy również pamiętać o symptomach skórnych – np. w postaci rogowacenia ciemnego, czyli występowania ciemnych, zgrubiałych przebarwień, szczególnie w naturalnych zgięciach ciała. W wielu przypadkach, insulinooporności może także towarzyszyć większa produkcja sebum, a w efekcie – tworzenie się zaskórników czy wyprysków.
Do mniej typowych objawów niskiej wrażliwości na insulinę zaliczają się również: nadciśnienie tętnicze, wyższy poziom trójglicerydów, niższe libido oraz problemy z koncentracją, zmiennością nastroju i mgła umysłowa polegająca na dezorientacji czy kłopotach z pamięcią.
Insulinooporność – badania, jakie warto wykonać
Należy także wiedzieć, w jaki sposób można potwierdzić wystąpienie insulinooporności. Postawienie diagnozy następuje w oparciu o różne wskaźniki, a lekarz najczęściej zleca następujące badania:
glukoza na czczo, czyli podstawowe badanie określające poziom glukozy we krwi – przed jego wykonaniem trzeba wytrzymać przynajmniej osiem godzin bez jedzenia, a wysokie wartości mogą oznaczać insulinooporność lub cukrzycę,
insulina na czczo – tu również przyda się osiem godzin głodówki, a wysoki wynik może być równoznaczny z insulinoopornością, rezultat można tu uzyskać po maksymalnie dwóch dniach roboczych,
test obciążenia glukozą – na to badanie przeważnie trzeba poświęcić trochę więcej czasu. Gdy dojdzie już do pomiaru poziomu glukozy, diagnozowana osoba musi wypić jej roztwór, a w dalszej kolejności dochodzi do sprawdzania jej w odpowiednich odstępach czasowych, co pozwala na ocenę zdolności organizmu do przyswajania tej substancji.
Insulinooporność – jak leczyć tę przypadłość?
Zmiana diety i stylu życia może znacząco złagodzić objawy insulinooporności, lecz zalecamy również stosowanie się do zaleceń lekarza, który może wprowadzić leczenie farmakologiczne – trzeba je jednak połączyć z właściwym odżywaniem, aktywnością fizyczną i zdrowym snem, aby uniknąć niepożądanych skutków.
Przyda się tu spożywanie produktów zawierających dużą ilość błonnika i rezygnacja z cukrów prostych oraz tłuszczów nienasyconych. Zalecamy również wprowadzenie do swojej diety produktów o niskim indeksie glikemicznym – w niektórych piekarniach jest dostępny, chociażby chleb spełniający to kryterium. Dobrym rozwiązaniem będzie także podział posiłków na mniejsze porcje, lecz zjadane w równych odstępach czasu – umożliwi to utrzymanie cukru we krwi na stabilnym poziomie i uniknięcie jego wahań. Ponadto, stanowczo odradzamy sięganie po wysokoprzetworzony pokarm, biały ryż czy makarony.
Insulinoodporność – badania i koszty diagnostyki
Jeśli obawiasz się, że cierpisz insulinoodporność, musisz się skupić przede wszystkim na objawach wymienionych w tym artykule, aby następnie udać się do lekarze w celu uzyskania szczegółowej diagnozy. Koszt kompletu badań w tym przypadku wynosi od 100 do 300 zł, a specjalista z pewnością przedstawi odpowiednie zalecenie, które pomogą uporać się z tym problemem. Zachęcamy więc do stałej obserwacji swojego stanu zdrowia w celu uniknięcia poważniejszych kłopotów.
